MAME – emulator automatów do gier: instalacja i konfiguracja

Automaty do gier z lat 70., 80. i 90. – od Pac-Mana i Galaxiana po bijatyki z początku lat 90. – zniknęły z większości salonów, ale ich oprogramowanie przetrwało dzięki projektowi MAME. To najważniejszy emulator automatów na świecie: darmowy, otwarty i nastawiony na wierne zachowanie historii gier. Wyjaśniamy, czym jest MAME, jak go zainstalować i skonfigurować oraz skąd legalnie wziąć gry.

Czym jest MAME?

Nazwa MAME to skrót od Multiple Arcade Machine Emulator. Projekt zapoczątkował Nicola Salmoria, a pierwsza wersja ukazała się w lutym 1997 roku. Od początku celem była nie tyle „zabawa”, ile dokumentacja – odtworzenie działania sprzętu automatów tak dokładnie, by gry zachowywały się jak na oryginale. W 2015 roku MAME połączył się z projektem MESS emulującym komputery i konsole, a w 2016 roku przeszedł na licencję open source (GPL). Dziś obsługuje tysiące systemów: automaty, komputery domowe, konsole, a nawet gry elektroniczne z ekranami LCD.

Kolejne wersje emulatora i listę gier udostępnionych legalnie publikuje oficjalna strona projektu MAME.

Instalacja MAME w Windows

1. Pobierz najnowszą wersję z oficjalnej strony mamedev.org (archiwum dla Windows 64-bit).
2. Rozpakuj ją do folderu bez polskich znaków w ścieżce, np. C:\MAME.
3. Pliki z grami (archiwa .zip) umieść w podfolderze roms. Nie rozpakowuj ich – MAME czyta je bezpośrednio.
4. Uruchom mame.exe. Pojawi się wbudowany interfejs z listą dostępnych gier; te, których pliki masz, są oznaczone jako dostępne.

Podstawowe sterowanie

MAME odwzorowuje przyciski automatu na klawiaturze. Najważniejsze skróty w domyślnej konfiguracji:

• 5 – wrzucenie monety,
• 1 – start gry dla pierwszego gracza,
• strzałki i lewy Ctrl, Alt, spacja – joystick i przyciski akcji,
• Tab – menu konfiguracji w trakcie gry,
• P – pauza, F3 – reset, Esc – wyjście.

W menu Tab zmienisz przypisanie klawiszy dla wszystkich gier albo tylko dla bieżącej. MAME obsługuje też pady, joysticki arcade i myszki (przydatne w grach z trackballem).

ROM-y, wersje i zestawy – dlaczego gra nie działa?

Najczęstszy problem początkujących to komunikat o brakujących plikach. Wynika z tego, że każda wersja MAME oczekuje konkretnego zestawu plików dla danej gry. Gdy twórcy emulatora odkryją, że zrzut układu pamięci był błędny, poprawiają go – i starsze pliki przestają pasować. Kilka zasad:

• Gry mają wersje nadrzędne (parent) i klony (np. wersje regionalne). Klon często potrzebuje pliku gry nadrzędnej.
• Niektóre automaty wymagają pliku BIOS, np. gry na platformę Neo Geo potrzebują archiwum neogeo.zip.
• Zestawy plików mogą być scalone (merged) albo rozdzielone (split / non-merged) – to sposób przechowywania klonów.
• Do sprawdzenia, czego brakuje, służy polecenie mame -verifyroms nazwagry uruchomione w wierszu poleceń.

Legalne gry do MAME

Pliki z oprogramowaniem automatów są chronione prawem autorskim, a sam emulator ich nie zawiera. Część właścicieli praw zgodziła się jednak na bezpłatne udostępnienie swoich gier do niekomercyjnego użytku – lista tych tytułów jest na stronie mamedev.org w dziale z darmowymi ROM-ami. Legalne są też gry homebrew tworzone współcześnie na stare płyty automatów. Klasyki Namco, Segi czy Capcomu najłatwiej dziś kupić w oficjalnych kompilacjach na PC i konsole. Więcej o źródłach starych gier w artykule stare gry do pobrania – legalne źródła.

Nakładki i automaty domowej roboty

Wbudowany interfejs MAME jest funkcjonalny, ale mało efektowny. Jeśli budujesz automat (tzw. kabinet) albo chcesz wygodnie przeglądać kolekcję, możesz użyć nakładki graficznej, np. Attract-Mode lub LaunchBox, które wyświetlają zrzuty ekranu, filmy i opisy gier. Na słabszym sprzęcie, takim jak Raspberry Pi, popularne są rdzenie MAME w RetroArchu – przy czym wersje „mame2003-plus” i podobne wymagają plików zgodnych ze starszym wydaniem emulatora.

Od czego zacząć?

Dobrym wstępem do historii automatów są gry, o których piszemy osobno: Galaxian, Moon Patrol i Defender. Każda z nich pokazuje inny etap rozwoju gier arcade – od pierwszej kolorowej grafiki po złożone sterowanie.

Zobacz również nasze teksty o emulacji Atari XL/XE w Windows i o legalnych źródłach starych gier.

Ustawienia obrazu i dźwięku w MAME

Automaty z lat 70. i 80. projektowano z myślą o monitorach kineskopowych, często ustawionych pionowo. MAME potrafi odwzorować te warunki. W ustawieniach wideo wybierzesz sposób renderowania obrazu, skalowanie oraz filtry przypominające wygląd kineskopu. Gry z pionowym ekranem, takie jak Galaxian czy Pac-Man, można obrócić, jeśli masz monitor ustawiony w pionie – to rozwiązanie popularne w domowych automatach.

Dźwięk w MAME jest emulowany na poziomie układów scalonych, więc wiele gier brzmi bardzo wiernie. Jeśli obraz lub dźwięk się zacina, w pierwszej kolejności sprawdź synchronizację pionową i częstotliwość odświeżania monitora – część automatów działała z częstotliwością wyraźnie inną niż 60 Hz. Ustawienia można zapisywać globalnie albo osobno dla każdej gry, a pliki konfiguracyjne trafiają do podfolderów MAME, dzięki czemu łatwo je przenieść na inny komputer.

Najczęstsze pytania

Czy MAME jest legalny?

Tak. Sam emulator jest darmowym programem open source. Problem prawny dotyczy wyłącznie plików z grami – legalnie możesz używać ROM-ów udostępnionych przez właścicieli praw oraz gier homebrew.

Dlaczego MAME pisze, że brakuje plików gry?

Plik gry nie pasuje do wersji emulatora albo brakuje pliku gry nadrzędnej lub BIOS-u. Sprawdź to poleceniem verifyroms i dopasuj zestaw plików do wersji MAME.

Jak dodać monetę w MAME?

W domyślnej konfiguracji monetę wrzuca klawisz 5, a grę dla pierwszego gracza rozpoczyna klawisz 1. Przypisanie możesz zmienić w menu pod klawiszem Tab.

Zdjęcie główne: Automaty do gier w Musée Mécanique w San Francisco. Fot. Piotrus, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).