Słowniczek gier retro – pojęcia od A do Z

Świat gier retro ma własny język. Część pojęć pochodzi z czasów automatów i komputerów 8-bitowych, część wymyśliła później społeczność emulacji i kolekcjonerów. Zebraliśmy najważniejsze terminy, które pojawiają się w naszych artykułach – w kolejności alfabetycznej, z krótkim wyjaśnieniem.

A–D

Abandonware: Potoczne określenie starego oprogramowania, którego producent już nie sprzedaje. Nie jest to pojęcie prawne – gra nadal jest chroniona prawem autorskim.
Arcade: Automat do gier stojący w salonie, a także gatunek szybkich gier zręcznościowych nastawionych na wynik punktowy.
ATR: Format obrazu dyskietki dla komputerów Atari 8-bit, obsługiwany przez emulatory, takie jak Altirra.
BIOS: Podstawowe oprogramowanie sprzętu. Niektóre emulatory konsol i automatów wymagają pliku BIOS, by uruchomić gry.
Cartridge (kartridż): Moduł z pamięcią ROM, na którym wydawano gry na konsole i niektóre komputery. Wkładany do złącza w obudowie.
CRT: Telewizor lub monitor kineskopowy. Gry retro projektowano z myślą o takich ekranach – stąd popularność filtrów CRT w emulatorach.
Demoscena: Społeczność tworząca dema – programy audiowizualne pokazujące maksimum możliwości sprzętu. Silna m.in. na C64, Atari i Amidze.
DOSBox: Emulator środowiska MS-DOS, pozwalający uruchamiać stare gry na PC we współczesnych systemach.

E–K

Emulator: Program odtwarzający działanie innego sprzętu, np. konsoli lub automatu, na komputerze albo telefonie.
Famiclone: Nieoficjalny klon konsoli Famicom. W Polsce najbardziej znanym był Pegasus.
FPGA: Programowalny układ scalony, który może sprzętowo odwzorować działanie starej konsoli lub komputera. Wykorzystywany w nowoczesnych replikach.
Game & Watch: Seria kieszonkowych gier LCD Nintendo z lat 80. Na jednej z nich wzorowano radzieckie „jajeczka”.
Homebrew: Gry i programy tworzone współcześnie przez amatorów na stary sprzęt – legalna alternatywa dla kopii dawnych gier.
Hi-score: Najlepszy wynik punktowy zapisany w tabeli rekordów automatu lub gry.
Joystick: Drążek sterowy – podstawowy kontroler w grach na Atari, Commodore i automatach.
Kaseta (magnetofon): Popularny w Polsce nośnik gier na 8-bitowe komputery. Wczytywanie trwało nawet kilkanaście minut.

L–R

LCD: Wyświetlacz ciekłokrystaliczny. W grach kieszonkowych z lat 80. pokazywał stałe, wcześniej narysowane segmenty.
MAME: Najważniejszy emulator automatów do gier, rozwijany od 1997 roku jako projekt open source.
Multicart: Kartridż zawierający wiele gier. Na Pegasusie popularne były składanki z napisami w rodzaju „168 in 1”.
Paralaksa: Przewijanie kilku warstw tła z różną prędkością, dające złudzenie głębi. Jednym z pionierów była gra Moon Patrol.
PAL / NTSC: Standardy telewizyjne. Gry europejskie pisano pod PAL (50 Hz), amerykańskie i japońskie pod NTSC (60 Hz) – różnią się szybkością i obrazem.
Pixel art: Grafika tworzona piksel po pikselu, typowa dla gier 8- i 16-bitowych, dziś popularna w grach niezależnych.
Port (konwersja): Wersja gry przeniesiona z jednej platformy na inną, np. z automatu na komputer domowy.
Remake: Nowa wersja starej gry, tworzona od podstaw z użyciem współczesnej technologii.
Remaster: Odświeżona wersja gry, oparta na oryginalnym kodzie lub zasobach, z poprawioną grafiką i dźwiękiem.
RetroArch: Nakładka łącząca wiele emulatorów (rdzeni) w jednym programie, ze wspólnymi ustawieniami i filtrami obrazu.
ROM: Pamięć tylko do odczytu, a w żargonie emulacji – plik z zawartością kartridża lub pamięci automatu.

S–Z

Save state: Zapis pełnego stanu emulowanego sprzętu w dowolnym momencie – funkcja, której nie miały oryginalne gry.
Scanline: Pozioma linia obrazu kineskopu. Filtry „scanlines” odtwarzają charakterystyczne paski między liniami.
Shareware: Model dystrybucji, w którym część gry (np. pierwszy epizod) można było legalnie kopiować, a pełną wersję trzeba było kupić.
Shoot ’em up (shmup): Strzelanka, w której gracz steruje statkiem i niszczy fale przeciwników, np. Galaxian lub Defender.
Sprite: Ruchomy obiekt graficzny wyświetlany niezależnie od tła, np. postać gracza lub przeciwnik.
Turbo: Przycisk powtarzający strzał po przytrzymaniu, częsty w padach do Pegasusa. Także nazwa systemów szybkiego wczytywania z kaset.
XEX: Format pliku wykonywalnego dla komputerów Atari 8-bit – najprostszy do uruchomienia w emulatorze.

Brakuje jakiegoś pojęcia? Napisz do nas przez formularz kontaktowy. Praktyczne zastosowanie wielu z tych terminów znajdziesz w poradnikach z działu Emulacja.